Yaşam

Temel Linux Komutları Nelerdir?

Merhabalar arkdaşlar bu yazımızda Açık kaynak işletim sistemi olan Linux dünyasına yeni adım atan kullanıcılar için kısaca değinerek işletim sisteminde kullanacağımız temel bazı komutları sizlerle paylaşacağım. Linux  kullanımı zaman geçtikçe artmıştır ve artıyor.  Teknoloji bakanlığı yakın zamanda kamu kuruluşlarında Linux işletim sisteminin kurulacağı açıklaması yapılmıştı.Bu konunun ne kadar önemli oldugunu vurgulamaya yeterlidir.

Linux; açık kaynak kodlu, özgür ve ücretsiz bir işletim sistemi çekirdeğidir. İlk olarak Linus Torvalds tarafından 1991 senesinde geliştirildi. Çekirdeğin kaynak kodları GNU lisansı altında özgürce dağıtılabilmekte, değiştirilebilmekte ve kullanılabilinmektedir. Linux  her nekadar Unix ile benzerlik göstersede aslında bu iki sistem arasında kod ortaklığı bulunmamaktadır.

Linux geliştirilmesi açık bir şekilde yapılmaktadır. Bu şu anlama gelir; işletim sisteminin geliştirilen her aşaması, internette paylaşılır ve dünyanın her yerinde gönüllü yazılımcılar tarafından kullanılınır ve test edilir. Hataları ve eksikleri belirlenerek bu problemler çözülür ve geliştirilir. Sadece yazılımcılar değil kullanıcılar tarafından da raporlanır ve hatalar bildirilir.Linux çekirdeği tek başına bir anlam ifade etmez. Çekirdeği son  kullanıcının kullanabileceği hale getirilir Linux dağıtımlarıdır. Dağıtımlar , çekirdeğin üzerine grafiksel masaüstü ortamı, dosya sistemi,internet tarayıcı ve daha birçok paket yazılımlar ilave edilir.  Son kullanıcıya tam bir işletim sistemi olarak tepside sunulur.

Linux Çekirdeği geniş bir donanım desteğine sahiptir. Masaütü bilgisayarların dışında sunucular,iş istasyonları, sanallaştırma ve artık yavaş yavaş mobil platformlarda da uyumlu hale gelmeye başladı. Özellikle sunucu makinalarında büyük rağbet görmektedir bunun sebebi  daha  verimli ve performasın daha iyi olmasından kaynaklanıyor. Bilişim Dünyasında güvenlik ile ilgili alanlarda genelde Linux turevi kullanılmaktadır.

linux

 

Temel Linux Komutları Nelerdir?

# sistem aciliş: root password: toor

# desktopa erişmek için: startx

# klavye seçimi için: setxkbmap tr (bu komut klavyeyi Türkçe yapar)

# klavye seçimini geri almak için: setxkbmap us (klavyeyi İngilizce yapar)

# komut satırını açmak için : ctrl+alt+T

# linuxda genellikle parametreler vardır. parametreler “-” şeklinde kullanılır.

# PWD komutu:  Print Working Directory (PWD) bulunduğumuz dizini Ekrana yazan komuttur.

# CD Komutu: ile bir Üst dizine/Klasöre geçiş yapılabilir.

# ls komutu: Listeleme komutudur.  ls -ahl olarak yazılırsa bulunulan Dizindeki Dosyaları Ayrıntılı olarak gösterir.

#Cat Komutu: Dosya içeriğini okumak için kullanılır. Örneğin: /desktop #cat master.txt

#More Komutu: Dosya içeriği Terminal ekranına sığmayacak kadar Uzun ise MORE  komutu kullanılır ve Terminal Ekranı büyüklüğünde İçerik Ekrana gelir. Devam  etmek için SPACE tuşuna basmak yeterlidir.

#Grep komutu: Ekrana gelen DATA içerisinde KELİME aramak için kullanılır.

#uname komutu: Linux Sürümünü ve Mimari Bilgisini gösteren komuttur. #uname -a (all) olarak kullanılır.

# PENTEST Dizini Komutu: ls -l / şeklinde kullanılır. Dağıtımın kök dizinini gösterir.

Komutu; ls -l /pentest şeklinde yazarsak Sistemde yer alan Programları düzenli  şekilde görürüz.

# HostName Komutu: Makinanın adını gösterir.

# ifconfig Komutu: Ethernet veya Wireless kartlarının bilgilerini gösterir.

# ifconfig #eth1; Komutu: Tüm ağ birimleri yerine sadece istediğimiz birimin bilgilerini ekrana getirir.

# ifconfig eth1 10.0.0.2 netmask 255.255.0.0 komutu ile Ağ birimine ELLE ip vermek  mümkündür.

# dhclient komutu: dhclient eth1 yada dhclient eht0 (karta göre) şeklinde yazılır. DHCP ‘den ip almak için kullanılır. Ağ kartına otomatik ip verir.

# Web Servisi Apache Httpd Servisini başlatmak: service apache2 start / restart  komutları kullanılır.

# SSH Servisini Başlatmak: ilk olarak SSH Anahtarı oluşturmak gereklidir.

Bunun için: sshd-generate

Servisi çalıştırmak için : service ssh start yazılır.

# Herhangi bir Aracı yada Programı Komut Satırından Çalıştırmak:

Örneğin: AirCrack programı: /pentest/wireless/aircrack-ng/

# Kullanıcı Hesapları Yönetimi (Dosyaları)

Linux işletim sistemlerinde kullanıcı hesabı dosyaları ve bilgileri /etc/passwd dosyasında tutulmaktadır.

Gruplar hakkında bilgi için /etc/group dosyasına bakılmalıdır.

/etc/shadow dosyası kullanıcı Hash’lerinin bulunduğu Dosyadır ve Sadece Root tarafından görüntülenebilir.

Komutun örnek kullanımı: #cat /etc/passwd ve ls –lah /etc/passwd

# Sisteme Yeni Kullanıcı Eklemek

Useradd (kullanıcı adı) Örneğin: useradd master yada adduser master

Sistemdeki kullanıcıya Parola atamak için: Passwd master (password)

# Sistemden Kullanıcı Silme

Deluser (kullanıcı adı) yada Userdell şeklinde kullanılabilir.

# Linux Parola Güvenliği

Linux hesaplarında parola güvenliği /etc/shadow dosyasında hash+salt şeklinde saklanır. Buradaki SALT (Tuz) demektir. Salt yani Tuz her seferinde Değişken olarak atanan bir değerdir. Yani sistemde aynı isimde iki kullanıcı olsa da şifreler farklı olarak Hashlenir.

Hashler arasındaki ilk “$” ile ikinci “$” arasındaki sayı hangi Şifreleme/Hash Algoritmasının kullanıldığını gösterir. Buradaki değer;

1 ise MD5
2aise BlowFish
5 ise SHA256
6 ise SHA512 kullanılmış demektir.

# Linuxta Dosyalama Kavramı/Sistemi

Linux işletim sisteminde her şey bir dosyadan olur.
Örneğin: Ses Kartı, Ekran Kartı, USB Disk, Ethernet Sürücüsü gibi.

Dosyalar Çeşitlidir;

İkili Dosyalar, Text Dosyalar, Karakter Dosyalar, Bağlantılı <link> dosyalardır.

Linuxta dosya uzantılarına gerek yoktur. Yani msi, .exe gibi uzantılar yoktur. Standartlaşmak için .rpm, .deb .sh gibi uzantılar vardır ve Dosya isimleri BÜYÜK/KÜÇÜK harfe duyarlıdır.

Suid Bit Kavramı / Haklar

Bazı dosyalar – programlar çalıştıran kim olursa olsun sahibinin hakları ile çalışırlar.

Komut: find / -perm -4000 –ls => Komut sayesinde Suid Bit kavramına sahip Dosyalar listelenir. Bu dosyalar sistemde Root hakkına sahip olabilecek Dosyalardır.

Linux Sistemlerde Yardım Almak

Man (Manuels): Man komutu Linux sistemlerde sıkça kullanılan komutlardan birisidir. Bu komut sayesinde başka komutlar hakkında bilgi edinilebilir. Yani Linux Sistemler üzerinde çalıştırılan komutlar hakkında daha fazla detay almak içindir.

Man girişleri /usr/man altında toplanır

“Man Komut” şeklinde kullanılır.

Linux Metin Editörleri

Linuxte hemen hemen her şey bir dosya içerisinde yazmaktadır. CentOS gibi Linux dağıtımlarında Grafik arabirim neredeyse hiç yoktur. CentOS kurulu makinanın Web Servislerinin çalıştığı Portu değiştirmek için yapılması gereken, ssh bağlandıktan sonra Web servisinin konfigürasyon dosyasında değişiklik yapmaktır. Bu noktada metin editörlerinin kullanabilmek çok önemlidir.

# Nano Metin Editörü: Linux sistemlerin genelinde kurulu gelir. Basit ve kullanışlıdır. Windows’taki Not Defteri (txt) Uygulamasına benzemektedir. Kullanım olarak #nano yazıp enter demekle başlamaktadır.

Nano’ya girdikten sonra aşağıda belirtilen kısa yolları kullanarak işlemler yapılabilir.

CTRL+X : Çıkış CTRL+K : Satırı Kes CTRL+U : Satırı Yapıştır

CTRL+W : Arama Yapar CTRL+O : Dosyayı Farklı Kaydeder

Proses Kavramı

Linux işletim sistemleri aynı anda birden fazla kullanıcının bir den fazla işlem yapabilmesine izin vermektedir. Bu özellik sayesinde sistem çalışır durumda iken sistem üzerinde birden fazla süreç aynı anda işlemektedir. Arka planda aynı Windows gibi belli sistemler vardır ve bu sistemler sayesinde kullanıcı girdi-çıktı-web gibi işlemleri yerine getirir.

Çalışan Prosesleri İnceleme

Sistemde çalışan süreçleri ve Süreçlerin durumlarını öğrenmek için;

“ps” komutu kullanılır. Daha detaylı inceleme içinse; “ps aux” komutu kullanılır.

Sistem Süreçlerini Sıralama

Anlık olarak (REAL) CPU, Ram, gibi Donanım değerlerini gösterir. Komut: “Top” şeklinde kullanılır.

Linux Sistemlerde Paket Yönetimi

Linux sistemlerde temelde iki çeşit paket yönetim sistemi vardır.

# Kaynak koddan kurulum (yönetilmesi güçtür)

# Paket Yönetim Sistemi ile kurulum (Grafik arayüzlüdür)

Paket yönetim sistemi günümüz Adminlerinin işlerini kolaylaştırmaktadır.

Synaptic Paket Yönetim Sistemi: Synaptic paket yönetim sisteminin Grafiksel arayüzüdür. Synaptic uygulması BackTrack ve Ubuntu Sistemlerinde kullanılabilmektedir. Apt-get komutu ile arasında bir fark yoktur.

Synaptic yazılımını kurmak için;

#Apt-get update

#apt-get install synaptic yazmak yeterlidir.

Synaptic kurulumu başlarken Sistem “Y” yani YES diyerek Onay vermenizi ister ve daha sonra 19.1 MB’lık bir Dosyayı Linux Sunucularından çeker. Bu Windows sistemlerdeki işletim sisteminin Microsoft sunucuları üzerinden kendini güncellemesi gibi bir şeydir.

Synaptic uygulamasını kurduktan sonra BackTrack üzerinde ALT+F2 tuşuna basarak Synaptic ve Enter diyerek uygulamaya erişebilirsiniz.

Synaptic Uygulaması bir Kütüphane gidibir. Üzerinde kategoriler şeklinde Linux için geliştirilmiş Tools’lar ve Uygulamalar bulunmaktadır. Bizler bu uygulamaları kolayca seçerek Download edip sistemimizde çalıştırabilir duruma getirebiliriz.

Disk Durumu Analizi

Diskteki doluluk oranını görebilmek için; #df –h komutu kullanılır.

Trafik İzleme Yazılımı (Wireshark)

ALT+F2 yaptıktan sonra Wireshark yazmak yeterlidir. Grafik ara yüze sahip bir programdır. TCP/IP ve UDP Paketlerinin analizi için kullanılır.

Onur OKTAY.

Tıkla Yorumla

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Popüler

To Top
Creampie